ปีนักษัตร คำว่า "นักษัตร" เป็นคำที่มาจากภาษาสันสกฤตว่า"นกฺษตฺร" หรือที่ไทยใช้ว่า "นักขัต" นอกจากนี้ก็ยังมีอีกสองความหมาย คำว่า "นักษัตร" หรือ "นักขัต" ที่หมายถึงกลุ่มดาว"ฤกษ์" ส่วนคำว่า "นักษัตร" ยังมีอีกความหมายหนึ่ง หมายถึงชื่อรอบเวลา
กำหนด 12 ปี เป็น 1 รอบ เรียกว่า 12 นักษัตร โดยกำหนดให้สัตว์เป็นเครื่องหมายในปีนั้นๆ

สำหรับคนไทยนั้น ได้เริ่มต้นปีนักษัตรใหม่เมื่อถึงวันปีใหม่ไทยหรือวันสงกรานต์คนไทยใช้สัตว์ช่วยนับปีมานานแค่ไหนแล้วไม่มีผู้ใดทราบ
แต่ในศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 1 ด้านที่ 3 และด้านที่ 4 มีข้อความในจารึกกล่าวถึงปีมะโรง ปีกุน และปีมะแม นี่หมายความว่าไทยได้ใช้ปีนักษัตรมาไม่น้อยกว่า 700 ปีทีเดียว คนไทยเรายังเชื่ออีกด้วยว่า คนเกิดในปีนักษัตรใด จะมีนิสัยใจคอและพรหมลิขิตตามที่กำหนดไว้ตามปีนักษัตรนั้น ด้วยเหตุนี้ คนไทยจึงมักจำปีเกิดเป็นปีนักษัตร